Shloka 12
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
हिया ज्ञानेन तपसा दमेन शौर्येणाथो धर्मगुप्त्या धनेन । अन्यायवृत्ति: कुरुपाण्डवेया- नध्यातिष्ठेद् धार्तराष्ट्रो दुरात्मा,अन्यायपूर्ण बर्ताव करनेवाले दुरात्मा दुर्योधनको उचित है कि वह लज्जा, ज्ञान, तपस्या, इन्द्रियसंयम, शौर्य, धर्मरक्षा आदि गुणों तथा धनके द्वारा कौरव-पाण्डवोंपर अधिकार प्राप्त करे (सदगुणोंद्वारा सबके हृदयको जीते, अन्यायसे शासन करना असम्भव है)
hrīyā jñānena tapasā damena śauryeṇātho dharmaguptyā dhanena | anyāyavṛttiḥ kurupāṇḍaveyān adhyātiṣṭhed dhārtarāṣṭro durātmā ||
સંજય બોલ્યા—અધર્મવૃત્તિ ધરાવતો દુષ્ટ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર દુર્યોધન કુરુઓ અને પાંડવો પર અધિકાર અન્યાયથી નહીં, પરંતુ લાજ-શરમ, સત્યજ્ઞાન, તપ, ઇન્દ્રિયસંયમ, શૌર્ય, ધર્મરક્ષા અને ન્યાયસંગત ધન દ્વારા મેળવે. અન્યાયથી રાજ્ય સ્થિર થતું નથી; સદ્ગુણો જ હૃદયો જીતે છે.
संजय उवाच
Educational Q&A
Legitimate authority is established through virtues—modesty, wisdom, austerity, self-restraint, valor, protection of dharma, and rightful wealth—not through injustice. Unrighteous conduct cannot sustain rule.
Sanjaya comments on Duryodhana’s stance in the tense pre-war negotiations, implying that if he seeks to lead or command the Kuru-Pandava world, he must win people through ethical qualities rather than coercion and wrongdoing.