Shloka 36
अदारा-नीति
Crisis Composure) and ‘Jaya’ Śravaṇa (Morale-Instruction
Devanagari script
यदैव शत्रुर्जानीयात् सपत्नं त्यक्तजीवितम् । तदैवास्मादुद्धिजते सर्पाद् वेश्मगतादिव
Translation
શત્રુને જ્યારેજ ખબર પડે કે તેનો વિરોધી પ્રાણોની મોહમાયા ત્યજી યુદ્ધ માટે તૈયાર છે, ત્યારેજ તે ઘરમાં રહેલા સર્પની જેમ ભયથી ઉદ્વિગ્ન થઈ ઊઠે છે।
Word by Word
यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शत्रुःenemy
शत्रुः:
Karta
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Nominative, Singular
जानीयात्should know/comes to know
जानीयात्:
TypeVerb
Rootज्ञा
FormVidhi-linga (Optative), Present-system, 3rd, Singular, Parasmaipada
सपत्नम्rival/opponent
सपत्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootसपत्न
FormMasculine, Accusative, Singular
त्यक्तजीवितम्having abandoned attachment to life (life-risking)
त्यक्तजीवितम्:
TypeAdjective
Rootत्यक्तजीवित
FormMasculine, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अस्मात्from him/from this (opponent)
अस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAblative, Singular
उद्विजतेis agitated/trembles
उद्विजते:
TypeVerb
Rootउद्विज्
FormLat (Present), Present, 3rd, Singular, Atmanepada
सर्पात्from a snake
सर्पात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसर्प
FormMasculine, Ablative, Singular
वेश्मगतात्that has entered the house/being in the house
वेश्मगतात्:
TypeAdjective
Rootवेश्मगत
FormMasculine, Ablative, Singular
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Speaker
पुत्र उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes