Shloka 13
Śānti Parva, Adhyāya 52 — Bhīṣma’s Humility Before Kṛṣṇa and the Granting of Boons
Devanagari script
कथं त्वयि स्थिते कृष्णे शाश्वते लोककर्तरि । प्रत्रूयान्मद्विध: कश्चिद् गुरौ शिष्य इव स्थिते
Translation
શ્રીકૃષ્ણ! તમે જગતના કર્તા અને સનાતન પુરુષ છો. તમે હાજર હો ત્યારે મારા જેવો કોઈ માણસ કેવી રીતે ઉપદેશ આપી શકે? ગુરુ હાજર હોય ત્યારે શિષ્યને ઉપદેશ આપવાનો અધિકાર છે શું?
Word by Word
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
त्वयिin you
त्वयि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Locative, Singular
स्थितेbeing present/standing
स्थिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootस्था
FormMasculine, Locative, Singular
कृष्णेin/when Krishna (is present)
कृष्णे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Locative, Singular
शाश्वतेeternal
शाश्वते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootशाश्वत
FormMasculine, Locative, Singular
लोककर्तरिin the maker of the worlds
लोककर्तरि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोककर्तृ
FormMasculine, Locative, Singular
प्रब्रूयात्could/should speak (teach)
प्रब्रूयात्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
मत्-विधःone like me
मत्-विधः:
Karta
TypeAdjective
Rootमत्-विध
FormMasculine, Nominative, Singular
कश्चित्anyone/someone
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
गुरौwhen/in the guru
गुरौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगुरु
FormMasculine, Locative, Singular
शिष्यःa disciple
शिष्यः:
Karta
TypeNoun
Rootशिष्य
FormMasculine, Nominative, Singular
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
स्थितेbeing present
स्थिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootस्था
FormMasculine, Locative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes