Shloka 7
देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship
Devanagari script
फेनमात्रोपमे देहे जीवे शकुनिवत् स्थिते । अनित्ये प्रियसंवासे कं स्वपिषि पुत्रक,बेटा! यह शरीर जलके फेनकी तरह क्षणभंगुर है। इसमें जीव पक्षीकी तरह बसा हुआ है और यह प्रियजनोंका सहवास भी सदा रहनेवाला नहीं है। फिर भी तुम क्यों सोये पड़े हो?
Transliteration
phenamātropame dehe jīve śakunivat sthite | anitye priyasaṃvāse kaṃ svapiṣi putraka ||
Translation
પુત્ર! આ દેહ જળના ફેન સમો ક્ષણભંગુર છે; તેમાં જીવ પક્ષી સમો આશ્રિત છે. પ્રિયજનોનો સહવાસ પણ અનિત્ય છે. તો પણ, પુત્ર, તું કેમ સૂઈ પડ્યો છે?
Word by Word
फेनमात्रोपमेin (that which is) comparable only to foam
फेनमात्रोपमे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootफेनमात्रोपम
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
देहेin the body
देहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेह
FormMasculine, Locative, Singular
जीवेwhen/while the living being (soul) is (there)
जीवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजीव
FormMasculine, Locative, Singular
शकुनिवत्like a bird
शकुनिवत्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootशकुनि
स्थितेbeing situated/abiding
स्थिते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootस्था
FormMasculine, Locative, Singular, kta (past passive participle)
अनित्येin what is impermanent
अनित्ये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअनित्य
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
प्रियसंवासेin the dwelling/association with loved ones
प्रियसंवासे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रियसंवास
FormMasculine, Locative, Singular
कम्whom/what
कम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Accusative, Singular
स्वपिषिdo you sleep
स्वपिषि:
Karta
TypeVerb
Rootस्वप्
FormPresent, 2, Singular, Parasmaipada, Lat
पुत्रकO dear son
पुत्रक:
TypeNoun
Rootपुत्रक
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyāsaP
putraka (addressed child/son)D
deha (body)J
jīva (living self)Ś
śakuni (bird)P
phena (foam)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes