Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship

इस संसारमें दुष्ट पुरुषोंक संग तथा ऊपरसे मित्रभाव एवं भीतरसे शत्रुता रखनेवाले लोग दर्शनमात्रसे तुम्हें कर्तव्यपथसे विचलित कर देंगे, इसलिये तुम पहलेसे ही परम उत्तम पुण्यसंचयके लिये प्रयत्न करो ।। धनस्य यस्य राजतो भयं न चास्ति चोरत: । मृतं च यन्न मुडचति समर्जयस्व तद्‌ धनम्‌,जिस धनको न तो राजासे भय है और न चोरसे ही तथा जो मर जानेपर भी जीवका साथ नहीं छोड़ता है, उस धर्मरूपी धनका उपार्जन करो

vyāsa uvāca | asmin saṃsāre duṣṭa-puruṣa-saṅgaḥ tathā bahiḥ-mitrabhāvaḥ antaḥ-śatrutā ca—darśana-mātreṇaiva tvāṃ kartavya-pathāt vicalayiṣyanti; tasmāt tvaṃ pūrvam eva paramottama-puṇya-saṃcayāya yatnaṃ kuru || dhanasya yasya rājato bhayaṃ na cāsti corataḥ | mṛtaṃ ca yan na muñcati samarjayāsva tad dhanaṃ ||

વ્યાસે કહ્યું—આ જગતમાં દુષ્ટ લોકોનો સંગ અને જે બહારથી મિત્રભાવ બતાવી અંદરથી શત્રુતા રાખે છે, એવા લોકો માત્ર દર્શનથી જ તને કર્તવ્યપથથી ડગમગાવી દેશે; તેથી પહેલેથી જ પરમ ઉત્તમ પુણ્યસંચય માટે પ્રયત્ન કર. જે ધનથી ન રાજાનો ભય છે, ન ચોરનો, અને જે મૃત્યુ પછી પણ જીવને છોડતું નથી—એ ધર્મરૂપ ધનનું ઉપાર્જન કર.

धनस्यof wealth
धनस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Genitive, Singular
यस्यof which/whose
यस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
राजतःfrom the king
राजतः:
Apadana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Ablative, Singular
भयम्fear
भयम्:
Karta
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
and
:
TypeIndeclinable
Root
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
चोरतःfrom a thief
चोरतः:
Apadana
TypeNoun
Rootचोर
FormMasculine, Ablative, Singular
मृतम्dead; (when) dead
मृतम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootमृत
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यत्which (that)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
मुच्यतिis released/lets go
मुच्यति:
TypeVerb
Rootमुच्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive/Reflexive (contextual)
समर्जयस्वacquire/accumulate
समर्जयस्व:
TypeVerb
Rootसम्+अर्ज्
FormImperative, Second, Singular, Atmanepada
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
धनम्wealth
धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Accusative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
K
king (rājā)
T
thief (cora)
D
dharma (as wealth)