Previous Verse
Next Verse

Shloka 179

Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)

वर्णाश्रमा: पृथक्त्वेन दृष्टार्थस्यापृथक्त्विन: । नान्यदन्यदिति ज्ञात्वा नान्यदन्यत्र वर्तते

varṇāśramāḥ pṛthaktvena dṛṣṭārthasyāpṛthaktvinaḥ | nānyad anyad iti jñātvā nānyad anyatra vartate ||

ભીષ્મે કહ્યું— વર્ણ અને આશ્રમ ભલે અલગ-અલગ વર્ણવાયા હોય; પરંતુ જેણે સત્યનું સાક્ષાત્કાર કર્યું છે અને અદ્વૈત જ્ઞાનમાં સ્થિર છે— જેણે જાણ્યું છે કે ‘આત્માથી ભિન્ન બીજી કોઈ સત્તા નથી’ અને ‘કોઈ ‘અન્ય’ વસ્તુ બીજી ‘અન્ય’માં અલગ રૂપે વિદ્યમાન નથી’— તેના માટે ભિન્ન સાથે વાસ્તવિક સંયોગ શક્ય નથી. તેથી તેના પર વર્ણસંકરનો દોષ લાગતો નથી॥

वर्णाश्रमाःthe varnas and ashramas
वर्णाश्रमाः:
Karta
TypeNoun
Rootवर्ण + आश्रम
FormMasculine, Nominative, Plural
पृथक्त्वेनas separateness / by separation
पृथक्त्वेन:
Karana
TypeNoun
Rootपृथक्त्व
FormNeuter, Instrumental, Singular
दृष्टार्थस्यof one who has realized the truth/meaning (seen the goal)
दृष्टार्थस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदृष्टार्थ
FormMasculine, Genitive, Singular
अपृथक्त्विनःof the non-differentiating (non-dual-knowing) one
अपृथक्त्विनः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअपृथक्त्विन्
FormMasculine, Genitive, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Karta
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
TypeVerb
Rootज्ञा
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
not
:
TypeIndeclinable
Root
अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Karta
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अन्यत्रelsewhere / in another (place/thing)
अन्यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र
वर्ततेexists / occurs / is found
वर्तते:
TypeVerb
Rootवृत्
FormPresent (Lat), Atmanepada, Third, Singular

भीष्य उवाच

B
Bhīṣma