Shloka 36
जनक–सुलभा संवादः
Janaka–Sulabhā Dialogue on Mokṣa and Non-attachment
श्रद्धालु, गुणवान्, परनिन्दासे सदा दूर रहनेवाले, विशुद्ध योगी, विद्वान, सदा शास्त्रोक्त कर्म करनेवाले, क्षमाशील, सबके हितैषी, एकान्तवासी, शास्त्रविधिका आदर करनेवाले, विवादहीन, बहुज्ञ, विज्ञ किसीका अहित न करनेवाले तथा इन्द्रियसंयम एवं मनोनिग्रहमें समर्थ पुरुषको ही इस ज्ञानका उपदेश देना चाहिये ।।
Vasiṣṭha uvāca: śraddhāluḥ guṇavān paranindāyāḥ sadā dūraḥ viśuddha-yogī vidvān sadā śāstroktakarma-kārī kṣamāśīlaḥ sarva-hitaiṣī ekāntavāsī śāstra-vidhi-ādara-kārī vivādahīnaḥ bahujñaḥ vijñaḥ kasyacid ahitaṃ na karoti yaḥ tathā indriya-saṃyama-mano-nigrahe samarthaḥ puruṣaḥ tasmai eva asya jñānasya upadeśaḥ kartavyaḥ. etair guṇair hīnatame na deyam etat paraṃ brahma viśuddham āhuḥ; na śreyasā yokṣyati tādṛśe kṛtaṃ dharma-pravaktāram apātra-dānāt.
આ જ્ઞાન માત્ર તેને જ ઉપદેશવું જોઈએ જે શ્રદ્ધાવાન, ગુણવાન, સદા પરનિંદાથી દૂર, વિશુદ્ધ યોગી, વિદ્વાન, શાસ્ત્રોક્ત કર્મમાં નિરત, ક્ષમાશીલ, સર્વહિતૈષી, એકાંતવાસી, શાસ્ત્રવિધિનો આદર કરનાર, વિવાદહીન, બહુજ્ઞ અને વિવેકી, કોઈનું અહિત ન કરનાર, તથા ઇન્દ્રિયસંયમ અને મનોનિગ્રહમાં સમર્થ હોય. જે આ સદ્ગુણોથી અત્યંત હીન હોય, તેને આ ઉપદેશ ન આપવો. આ જ્ઞાનને વિશુદ્ધ પરબ્રહ્મસ્વરૂપ કહેવામાં આવ્યું છે. અપાત્રને આપેલું જ્ઞાન તેના કલ્યાણનું કારણ બનતું નથી; અને કુપાત્રને ઉપદેશ આપવાથી ઉપદેશકનું પણ કલ્યાણ થતું નથી.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Brahman-knowledge (brahma-vidyā) is to be taught only to a qualified student—one who is faithful, virtuous, non-slanderous, disciplined, non-contentious, harmless, and capable of sense-restraint and mind-control. Teaching it to an unfit person neither benefits the recipient nor the teacher.
Vasiṣṭha is laying down ethical and pedagogical criteria for transmitting a highest teaching: the instructor must discern the student’s character and discipline, because misdirected instruction (like giving to an unworthy recipient) undermines the intended spiritual welfare.