Shloka 16
जनक–सुलभा संवादः
Janaka–Sulabhā Dialogue on Mokṣa and Non-attachment
षड्विंशो5हमिति प्राज्ञो गृहमाणो5जरामर: । केवलेन बलेनैव समतां यात्यसंशयम्
ṣaḍviṃśo ’ham iti prājño gṛhṇāno ’jarāmaraḥ | kevalena balenaiva samatāṃ yāty asaṃśayam ||
વસિષ્ઠે કહ્યું—“હું પચ્ચીસ તત્ત્વોથી ભિન્ન છવ્વીસમો, અજર-અમર આત્મા છું; નિત્ય જ્ઞાનસંપન્ન અને જ્ઞેય છું”—આવો વિવેક દૃઢપણે ધારણ કરનાર જીવાત્મા માત્ર વિવેક-બળથી જ બ્રહ્મભાવને પ્રાપ્ત કરે છે; તેમાં સંશય નથી.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
By firm contemplative discernment—recognizing the Self as the twenty-sixth reality beyond the twenty-five tattvas (body-mind and cosmic principles)—the jīva realizes its identity with Brahman. Liberation is presented as the fruit of viveka (discriminative knowledge) held steadily, not as a product of external force.
Vasiṣṭha instructs through a concise contemplative formula: the seeker repeatedly grasps the insight “I am the immortal Self beyond the tattvas.” This sustained inner conviction culminates in samatā—oneness/equanimity identified here with Brahman-realization.