Shloka 31
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
यस्माद् यदभिजायेत तत् तत्रैव प्रलीयते । लीयन्ते प्रतिलोमानि सृज्यन्ते चान्तरात्मना
vasistha uvāca | yasmād yad abhijāyeta tat tatraiva pralīyate | līyante pratilomāni sṛjyante cāntarātmanā ||
વસિષ્ઠે કહ્યું—જે તત્ત્વ જેમાંથી જન્મે છે, તે એમાં જ લય પામે છે. સર્જન અનુલોમ ક્રમે થાય છે અને પ્રલય પ્રતિલોમ ક્રમે; અને આ સર્વ તત્ત્વો અંતરાત્મા દ્વારા જ રચાય છે.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Whatever arises from a cause returns to that same cause; creation proceeds in a forward sequence, while dissolution happens in reverse, and the entire process is governed by the Inner Self. This supports a disciplined, detached understanding of worldly change.
In Śānti Parva’s instructional setting, the sage Vasiṣṭha delivers a philosophical explanation of cosmic emanation and reabsorption, shifting the focus from external events to inner knowledge and the order underlying existence.