Shloka 10
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यो निवर्त्य मनसा शुचि: । दशद्वादशभिर्वापि चतुर्विशात् परं तत:
indriyāṇīndriyārthebhyo nivartya manasā śuciḥ | daśadvādaśabhir vāpi caturviśāt paraṃ tataḥ ||
વસિષ્ઠે કહ્યું—મનથી શુદ્ધ બની જ્ઞાની યોગીએ ઇન્દ્રિયોને તેમના વિષયોથી પાછી ખેંચવી જોઈએ. ત્યારબાદ ‘દશ’ અને ‘દ્વાદશ’ તરીકે ઉપદેશિત આંતરિક શાસનો/પ્રેરણાઓ દ્વારા, મનીષીઓએ આત્મસ્વરૂપ કહેલી તે અજર આત્માને ચોવીસ તત્ત્વોના સમૂહ (પ્રકૃતિ અને તેના વિકારો)થી પરે, પ્રકૃતિથી પર સ્થિત પરમ પુરુષ—પરમાત્મા તરફ દોરવી જોઈએ.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Purify the mind and practice sense-withdrawal; then use disciplined inner methods to turn awareness from prakṛti’s twenty-four principles toward the transcendent Puruṣa/Paramātman—i.e., move from sensory engagement to metaphysical realization.
In Śānti Parva’s instruction on liberation, Vasiṣṭha is teaching a yogic-śāstric method: restrain the senses, refine the mind, and contemplate the self as distinct from prakṛti, directing oneself toward the Supreme.