Shloka 16
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
ऐसा पुरुष पूछनेपर तत्वज्ञानपूर्वक ग्रन्थके अर्थकों जैसा समझता है, वैसा दूसरोंको भी बता सकता है ।।
na yaḥ saṃsatsu kathayed granthārthaṃ sthūlabuddhimān | sa kathaṃ mandavijñāno granthaṃ vakṣyati nirṇayāt ||
જે સ્થૂલબુદ્ધિ પુરુષ વિદ્વાનોની સભામાં શાસ્ત્રગ્રંથનો અર્થ કહી શકતો નથી, તે મન્દજ્ઞાનવાળો નિર્ણયપૂર્વક તે ગ્રંથનું તાત્પર્ય કેવી રીતે કહેશે? તત્ત્વજ્ઞાનથી અર્થ જેમ સમજે છે, તેમ પૂછવામાં આવે ત્યારે બીજાને કહેવા સમર્થ તે જ છે.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Competent teaching requires true understanding: if someone cannot explain a text’s meaning among the learned, they cannot credibly claim to present its definitive purport. Authority in exposition rests on discernment and verified comprehension, not mere speech.
Vasiṣṭha is instructing his listener about the standards for interpreting and teaching śāstra. He contrasts genuine, knowledge-grounded exposition with shallow, uncertain talk, emphasizing that decisive interpretation (nirṇaya) belongs to the truly discerning.