Shloka 29
अव्यक्तकालमान-निर्णयः
Measures of Time from the Unmanifest; Creation, Elements, and the Primacy of Mind
सत्यं दमं हाार्जवमानृशंस्यं धृतिं तितिक्षामतिसेवमान: । स्वाध्यायनित्यो5स्पृहयन् परेषा- मेकान्तशील्यूर्ध्वगतिर्भवेत् सः
satyaṃ damaṃ ārjavam ānṛśaṃsyaṃ dhṛtiṃ titikṣām atisevamānaḥ | svādhyāya-nityo 'spṛhayan pareṣāṃ ekānta-śīlī ūrdhva-gatir bhavet saḥ ||
જે સત્ય, ઇન્દ્રિય-સંયમ, સરળતા અને દયાનું નિષ્ઠાપૂર્વક સેવન કરે; ધૈર્ય અને સહનશીલતાને પોષે; સદા સ્વાધ્યાયમાં રત રહે; પરાયાની વસ્તુની લાલસા ન રાખે; અને એકાંતશીલ રહે—તે ઊર્ધ્વગતિને પામે છે.
हंस उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that spiritual elevation comes from a disciplined ethical life: truthfulness, sense-control, sincerity, compassion, steadfastness, patience, regular self-study, non-covetousness toward others’ possessions, and a preference for quiet solitude that supports inner clarity.
In Śānti Parva’s instructional setting, Haṃsa speaks as a teacher, listing the virtues and practices that lead a person toward an ‘upward course’—a higher spiritual destiny—rather than merely worldly success.