Shloka 30
जनक–पराशर संवादः — वर्ण-गोत्र-धर्मविचारः
Janaka–Parāśara: Varṇa, Gotra, and Dharma Inquiry
Devanagari script
अथ यद् दुःखसंयुक्तमप्रीतिकरमात्मन: । प्रवृत्त रज इत्येव तदसंरभ्य चिन्तयेत्
Transliteration
atha yad duḥkhasaṁyuktam aprītikaram ātmanaḥ | pravṛttaṁ raja ity eva tad asaṁrabhya cintayet ||
Translation
અને જે ભાવ દુઃખથી યુક્ત હોય તથા આત્માને અપ્રિય લાગે, તેને રજોગુણની પ્રવૃત્તિ જ માની લે; ઉદ્વેગ વિના, તેને પકડીને ન બેસતાં, એ જ રીતે વિચાર કરવો।
Word by Word
अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
यत्that which
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
Formneuter, nominative, singular
दुःख-संयुक्तम्connected with sorrow
दुःख-संयुक्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootदुःखसंयुक्त
Formneuter, nominative, singular
अ-प्रीति-करम्causing displeasure
अ-प्रीति-करम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअप्रीतिकर
Formneuter, nominative, singular
आत्मनःof oneself/of the self
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formmasculine, genitive, singular
प्रवृत्तम्arisen/active
प्रवृत्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रवृत्त
Formneuter, nominative, singular
रजःrajas (passion/impulse)
रजः:
Karta
TypeNoun
Rootरजस्
Formneuter, nominative, singular
इतिthus (as)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तत्that (thing/state)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, accusative, singular
अ-संरभ्यwithout becoming agitated/without grasping at
अ-संरभ्य:
TypeVerb
Rootसं-रभ्
Formabsolutive (gerund), parasmaipada (usage), अ-
चिन्तयेत्should reflect/consider
चिन्तयेत्:
TypeVerb
Rootचिन्त्
Formvidhi-linga (optative), present (modal), third, singular, parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes