Shloka 14
Jvarotpatti — The Origin and Distribution of Jvara
Fever
रूप॑ गन्धो रस: स्पर्श: शब्दश्वैवाथ तद्गुणा: । इन्द्रियेरूपल भ्यन्ते पजचधा पड्च पञ्चभि:
rūpa-gandho rasaḥ sparśaḥ śabdaś caivātha tad-guṇāḥ | indriyai rūpalabhyante pañcadhā pañca pañcabhiḥ ||
અસિતે કહ્યું—રૂપ, ગંધ, રસ, સ્પર્શ અને શબ્દ—આ પાંચ વિષય-ગુણો છે. નેત્ર વગેરે પાંચ ઇન્દ્રિયો દ્વારા આ પાંચેય, દર્શન વગેરે પાંચ પ્રકારથી, ઉપલબ્ધ થાય છે. આ ભેદ જાણવાથી જ વિવેક અને સંયમ સિદ્ધ થાય છે.
असित उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that perception is organized through five senses, each grasping a specific sensory quality—form, smell, taste, touch, and sound. Recognizing this mapping supports viveka (discernment) and restraint, since ethical living depends on understanding how sense-contact generates experience and desire.
In Śānti Parva’s instructional discourse, Asita explains a philosophical account of perception: the five sensory qualities are known through the five senses (eye and the rest). This forms part of a broader teaching aimed at inner discipline and right understanding.