Shloka 37
नारद–असित (देवल) संवादः — भूतप्रभवाप्यय, इन्द्रिय-गुण-विवेक, क्षेत्रज्ञ-तत्त्व
ऋचो यजूंषि सामानि स्तोभाश्व विधिचोदिता: । यस्मिन्नेतानि सर्वाणि भवन्तीह स वै द्विज:
ṛco yajūṃṣi sāmāni stobhāś ca vidhicoditāḥ | yasminn etāni sarvāṇi bhavantīha sa vai dvijaḥ ||
ઋગ્વેદની ઋચાઓ, યજુર્વેદના યજુંષ, સામવેદના સામગાન અને વિધિથી નિર્ધારિત સ્તોભ—જેનામાં આ બધું અહીં સાચે હાજર હોય, તે જ આ જગતમાં ‘દ્વિજ’ કહેવાવાનો અધિકારી છે.
कपिल उवाच
Educational Q&A
The verse defines legitimate ‘dvija’ status not merely by birth-label but by the actual presence of Vedic competence—knowledge and proper ritual-chanting tradition (Ṛk, Yajus, Sāman, and prescribed stobhas). It emphasizes qualification through learning and disciplined practice.
In the Śānti Parva’s instructional discourse, Kapila is teaching a criterion for religious and social-spiritual authority: the person who truly embodies the Vedas and their regulated liturgical application is the one who deserves the title ‘dvija’ in the world.