Shloka 123
कुण्डधारोपाख्यानम्
Kuṇḍadhāra-Upākhyāna: Dharma’s Superiority over Wealth and Desire
Devanagari script
श्रद्धापूतं वदान्यस्य हतमश्रद्धयेतरत् । “किंतु एक बार यज्ञमें प्रजापतिने उनके इस बर्तावको देखकर कहा--'देवताओ! तुमने यह अनुचित किया है। वास्तवमें उदारका अन्न उसकी श्रद्धाके कारण पवित्र होता है और कंजूसका अश्रद्धाके कारण अपवित्र एवं नष्टप्राय समझा जाता है-
Translation
‘ઉદારનું અન્ન શ્રદ્ધાથી પવિત્ર થાય છે; અને બીજાનું (કૃપણનું) અન્ન અશ્રદ્ધાથી નષ્ટપ્રાય થાય છે.’ એક વાર યજ્ઞમાં પ્રજાપતિએ તેમનો આ વ્યવહાર જોઈને કહ્યું—‘હે દેવતાઓ! તમે આ અનુચિત કર્યું છે. ખરેખર ઉદારનું અન્ન તેની શ્રદ્ધાના કારણે પવિત્ર છે અને કૃપણનું અન્ન તેની અશ્રદ્ધાના કારણે અપવિત્ર તથા નષ્ટપ્રાય માનવામાં આવે છે.’
Word by Word
श्रद्धाby/with faith
श्रद्धा:
Karana
TypeNoun
Rootश्रद्धा
FormFeminine, Instrumental, Singular
पूतम्purified
पूतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपूत (पु-धातु, क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
वदान्यस्यof the generous man
वदान्यस्य:
Sambandha
TypeNoun/Adjective
Rootवदान्य
FormMasculine, Genitive, Singular
हतम्destroyed/ruined
हतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहत (हन्-धातु, क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अश्रद्धयाby/with lack of faith
अश्रद्धया:
Karana
TypeNoun
Rootअश्रद्धा
FormFeminine, Instrumental, Singular
इतरत्the other (food/thing) i.e., of the other person
इतरत्:
Karma
TypeAdjective/Pronoun
Rootइतर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes