Shloka 37
अहिंसा-प्रधान धर्मविचारः
Ahiṃsā as the Superior Dharma: Practical and Scriptural Reasoning
सा वै तदा मृत्युसंज्ञापदेशा भीता शापाद् बाढमित्यब्रवीत् तम् । अथो प्राणान् प्राणिनामन्तकाले कामक्रोधौ प्राप्य निर्मोह्म हन्ति
sā vai tadā mṛtyu-saṃjñā-padeśā bhītā śāpād bāḍham ity abravīt tam | atho prāṇān prāṇinām anta-kāle kāma-krodhau prāpya nirmoham hanti ||
ત્યારે ‘મૃત્યુ’ નામે નિયુક્ત થયેલી તે સ્ત્રી શાપથી ભયભીત થઈ તેને બોલી— “બરાબર, તમારી આજ્ઞા સ્વીકારું છું.” ત્યારબાદ પ્રાણીઓના અંતકાળે તે કામ અને ક્રોધને પ્રેરિત કરીને, તેમના દ્વારા મોહમાં નાખી જીવજંતુઓનો નાશ કરે છે.
पितामह उवाच
Educational Q&A
The verse links the moment of death with inner forces—desire (kāma) and anger (krodha)—showing how ethical and psychological disturbances can cloud discernment (moha). It implies that self-mastery over these impulses is central to dharma and to meeting life’s end with clarity rather than delusion.
Death, personified as a woman appointed to the role, accepts the command given to her (in the surrounding story, by Brahmā) and, at the destined end-time of beings, brings about their death by activating desire and anger, which then overwhelm them with delusion.