Shloka 19
बलीन्द्रसंवादः — Kāla, Anityatā, and the Limits of Agency
Mahābhārata 12.217
Devanagari script
वैमनस्यं च विषये यान्त्यस्य करणानि च । तस्मात् तन्मात्रमादद्याद् यावदत्र प्रयोजनम्,उससे साधककी इन्द्रियाँ भी विषयोंकी ओरसे विरक्त हो जाती हैं। इसलिये उतना ही अन्न ग्रहण करना चाहिये, जितना जीवन-रक्षाके लिये वाउ्छनीय हो
Translation
આથી સાધકની ઇન્દ્રિયો વિષયો પ્રત્યે વૈરાગ્ય પામે છે. તેથી અહીં જીવનરક્ષાને જેટલું જરૂરી હોય તેટલું જ અન્ન ગ્રહણ કરવું જોઈએ.
Word by Word
वैमनस्यंdisaffection, aversion
वैमनस्यं:
Karta
TypeNoun
Rootवैमनस्य
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विषयेin/with regard to sense-objects
विषये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविषय
FormMasculine, Locative, Singular
यान्तिgo, come to (a state)
यान्ति:
TypeVerb
Rootया
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
अस्यof this (person/one)
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
करणानिinstruments; (sense-)organs
करणानि:
Karta
TypeNoun
Rootकरण
FormNeuter, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तस्मात्therefore, from that reason
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्)
तत्that (much/that thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
मात्रम्only so much; mere measure
मात्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमात्र
FormNeuter, Accusative, Singular
आदद्याद्should take, should accept
आदद्याद्:
TypeVerb
Rootआ + दा
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
यावत्as much as; up to the extent that
यावत्:
TypeIndeclinable
Rootयावत्
अत्रhere; in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
प्रयोजनम्purpose, need
प्रयोजनम्:
TypeNoun
Rootप्रयोजन
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes