Shloka 18
मनुरुवाच — इन्द्रिय-मनः-ज्ञान-क्रमः
Manu on the hierarchy of senses, mind, and knowledge
अरागमोहो निर्दनद्धी न शोचति न सज्जते । न कर्ता कारणानां च न कार्याणामिति स्थिति:
arāgamohō nirdvanddhī na śocati na sajjate | na kartā kāraṇānāṁ ca na kāryāṇām iti sthitiḥ ||
જે રાગ અને મોહથી રહિત, દ્વંદ્વોથી પર છે, તે ન શોક કરે છે ન આસક્ત થાય છે. તે પોતાને ન કારણોનો કર્તા માને છે, ન કાર્યોનો—આ જ તેની સ્થિર સ્થિતિ છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches inner steadiness through detachment: freedom from attachment and delusion, transcendence of dualities, and a non-doer perspective in which one does not identify the self as the agent behind causes or effects—leading to non-grief and non-clinging.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and liberation-oriented conduct. Here he describes the marks of a stabilized, wise person—one who remains unshaken by opposites and does not appropriate actions and outcomes as ‘mine’.