Shloka 7
धर्मसूक्ष्मे त्यागप्रधान्यविचारः
Subtle Dharma and the Primacy of Renunciation
सम्पूर्ण युद्धधर्मोमें और संग्राम करनेकी कुशलतामें तुम्हारी समानता करनेवाला तीनों लोकोंमें कोई नहीं है ।। धर्म सूक्ष्मतरं वाच्यं तत्र दुष्प्रतरं त्वया । धनज्जय न मे बुद्धिमभिशड्कितुमहसि,धनंजय! धर्मका स्वरूप अत्यन्त सूक्ष्म एवं दुर्बोध कहा गया है। उसमें तुम्हारा प्रवेश होना अत्यन्त कठिन है। मेरी बुद्धि भी उसे समझती है या नहीं, यह आशंका तुम्हें नहीं करनी चाहिये
yudhiṣṭhira uvāca | sampūrṇa-yuddha-dharmeṣu ca saṅgrāma-karaṇa-kauśale ca tava samatāṃ kartum trailokye 'pi na kaścid asti || dharmaḥ sūkṣmataraḥ vācyaḥ, tatra duṣprataraṃ tvayā | dhanañjaya, na me buddhiṃ abhiśaṅkitum arhasi ||
યુધિષ્ઠિરે કહ્યું—સંપૂર્ણ યુદ્ધધર્મમાં અને યુદ્ધ ચલાવવાની કુશળતામાં ત્રિલોકમાં તમારા સમાન કોઈ નથી. પરંતુ ધર્મ અત્યંત સૂક્ષ્મ કહેવાયો છે—કહેવું કઠિન અને સમજવું તો એથી પણ કઠિન. તેથી, ધનંજય, મારી બુદ્ધિ તેને સમજે છે કે નહીં—એ વિષয়ে તમારે શંકા ન કરવી જોઈએ.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even the most accomplished warrior must recognize that dharma is subtle and difficult to define; moral truth is not mastered merely through martial expertise, and one should avoid hasty suspicion about another’s ethical understanding.
Yudhiṣṭhira addresses Arjuna (Dhanañjaya), praising his unmatched mastery of warfare, then shifts to a reflective point: dharma is extremely subtle and hard to grasp, so Arjuna should not doubt Yudhiṣṭhira’s discernment regarding it.