Shloka 24
Prajñā as Pratiṣṭhā — Indra–Kāśyapa Saṃvāda (Śānti-parva 12.173)
दस्यवश्लवापि नैच्छन्त तमत्तुं पापकारिणम् | क्रव्यादा अपि राजेन्द्र कृतघ्नं नोपभुज्जते
dasyavaślavāpi naicchanta tam attuṃ pāpakāriṇam | kravyādā api rājendra kṛtaghnaṃ nopabhuñjate ||
ભીષ્મે કહ્યું— રાજેન્દ્ર! દસ્યુઓએ પણ તે પાપકર્મીનું માંસ ખાવાની ઇચ્છા કરી નહીં. મહારાજ! માંસાહારી પ્રાણીઓ પણ કૃતઘ્નના દેહનો ઉપભોગ કરતા નથી—કૃતઘ્નતા પ્રત્યે એવી જ ઘૃણા થાય છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ingratitude (kṛtaghnatā) is portrayed as a grave moral stain: it is so repulsive that even those who live by violence (bandits) and even carnivores are said to reject association with it. The verse uses hyperbole to stress that gratitude is a foundational virtue in dharma.
Bhishma, instructing the king in Shanti Parva’s ethical discourse, cites a pointed observation: a sinful wrongdoer who is also ungrateful is considered unfit even as food. The statement functions as a moral exemplum within Bhishma’s counsel on righteous conduct.