Shloka 12
नृशंस-लक्षणनिर्णयः | Determining the Marks of Cruel Conduct
Nṛśaṃsa
न हि बुद्धया सम किंचिद् विद्यते पुरुषे नृप । तथा बलेन राजेन्द्र न समो5स्तीह कक्षन
na hi buddhyā samaṁ kiñcid vidyate puruṣe nṛpa | tathā balena rājendra na samo 'stīha kaścana ||
ભીષ્મે કહ્યું—હે નૃપ! પુરુષમાં બુદ્ધિ સમાન બીજી કોઈ વસ્તુ નથી. હે રાજેન્દ્ર! આ લોકમાં જેનું બળ બુદ્ધિથી માર્ગદર્શિત હોય, તેની સમતા કરનાર કોઈ નથી; તેથી શ્રેષ્ઠતા માત્ર બળમાં નહીં, વિવેક-નિયંત્રિત બળમાં છે.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Intelligence (buddhi) is the highest human asset, and strength (bala) becomes truly effective and admirable only when governed by discernment; mere power without wisdom is not the standard of excellence.
In the Shanti Parva’s instruction to the king, Bhishma continues his counsel on righteous rule and personal conduct, emphasizing that a ruler’s real superiority comes from wise judgment and the disciplined use of power.