Shloka 38
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
जीव अपने पूर्वजन्मके कर्मोंके अनुसार दुःख-सुखको लेकर ही जन्म ग्रहण करता है। सभी प्राणियोंमें सुख और दु:ःखका भोग कर्मानुसार ही प्राप्त होता है ।।
na karmaṇā pituḥ putraḥ pitā vā putrakarmaṇā | mārgeṇānyena gacchanti baddhāḥ sukṛtaduṣkṛtaiḥ ||
ભીષ્મે કહ્યું—પિતાના કર્મથી પુત્રની ગતિ નક્કી થતી નથી, અને પુત્રના કર્મથી પિતાની પણ નથી. પોતાના-પોતાના પુણ્ય-પાપથી બંધાયેલા જીવો, કર્માનુસાર જુદા જુદા માર્ગે જાય છે. તેથી સુખ-દુઃખનો ભોગ પોતાના જ કર્મથી થાય છે; બીજાના કર્મથી નહીં—સંબંધ કેટલો પણ નજીકનો હોય.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Each being inherits and experiences the results of their own karma; moral and existential outcomes are not transferred between father and son. Merit and demerit bind individuals and determine their respective post-death trajectories.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and conduct, Bhīṣma teaches Yudhiṣṭhira that responsibility for happiness, suffering, and one’s course after death lies with one’s own actions, not with the deeds of relatives.