Shloka 30
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
प्रणिपातेन दानेन वाचा मधुरया ब्रुवन् अमित्रमपि सेवेत न च जातु विशड्कयेत्
praṇipātena dānena vācā madhurayā bruvan | amitram api seveta na ca jātu viśaṅkayet ||
રાજાએ નમ્રતાથી નમસ્કાર કરીને, દાન આપીને અને મધુર વાણી બોલીને શત્રુને પણ મિત્ર સમાન સેવવો જોઈએ; અને તેના મનમાં ક્યારેય શંકા ઊભી થવા ન દેવી.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should neutralize hostility through humility, generosity, and gentle speech, cultivating even an enemy as if a friend, and must avoid creating suspicion—because trust and reassurance can prevent conflict and secure political stability.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira on practical governance: how a king should deal with adversaries using conciliatory conduct and careful management of perceptions, rather than provoking fear or doubt.