Shloka 293
स मया समनुप्राप्तो नास्मि शोच्य: कथंचन । “मैं अमित तेजस्वी श्रीकृष्णके अद्भुत प्रभावको मानता हुआ भी कभी उनकी प्रेरणासे अच्छी तरह पालन किये हुए क्षत्रियधर्मसे विचलित नहीं हुआ। मैंने उस धर्मका फल प्राप्त किया है; अतः किसी प्रकार भी मैं शोकके योग्य नहीं हूँ
sa mayā samanupprāpto nāsmi śocyaḥ kathaṃcana |
સંજય બોલ્યા—“આ અંત મને પ્રાપ્ત થયો છે; છતાં હું કોઈ રીતે પણ શોકયોગ્ય નથી. અમિત તેજસ્વી શ્રીકૃષ્ણના અદ્ભુત પ્રભાવને જાણતાં હોવા છતાં, તેમની પ્રેરણાથી યથાવત્ પાલિત ક્ષત્રિયધર્મથી હું કદી વિમુખ થયો નથી. મેં તે ધર્મનું ફળ પ્રાપ્ત કર્યું છે; તેથી મારા વિષે શોક કરવાનો કોઈ આધાર નથી.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Steadfast adherence to one’s rightful duty (here, kṣatriya-dharma) removes the basis for lamentation: when action is aligned with dharma and carried through under right understanding, the resulting fate—however harsh—need not be met with self-pity or moral regret.
Sañjaya voices a stance of non-lamentation about his condition or end, grounding it in having remained unwavering in properly performed kṣatriya conduct and in having accepted Śrī Kṛṣṇa’s extraordinary influence and guidance; thus he declares himself not an object of grief.