Shloka 42
ते द्रोणपुत्रमासाद्य यथावृत्तं नयवेदयन्
te droṇaputram āsādya yathāvṛttaṃ nyavedayan |
સંજય બોલ્યા—તે દૂતોએ દ્રોણપુત્ર અશ્વત્થામા પાસે જઈ જે બન્યું હતું તે યથાવત્ સર્વ વૃત્તાંત કહ્યો—ગદાયુદ્ધમાં ભીમસેનનો વ્યવહાર કેવો હતો અને રાજાને કેવી રીતે ધરાશાયી કરવામાં આવ્યો. આ સમાચાર કહી તેઓ દુઃખથી દગ્ધ થઈ લાંબા સમય સુધી ચિંતામાં ડૂબ્યા રહ્યા; પછી શોકથી વ્યાકુળ અને આર્ત થઈ જેમ આવ્યા હતા તેમ જ ચાલ્યા ગયા।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the moral weight of wartime conduct persists beyond the battlefield: actions in combat (especially those seen as improper) generate grief, agitation, and further escalation. It underscores the ethical scrutiny of kṣatriya behavior and the psychological consequences of adharma-perceived acts.
Messengers arrive to Aśvatthāmā and narrate the events of the mace-duel—Bhīma’s manner of fighting and the king’s being brought down. After delivering the report, they remain absorbed in sorrowful reflection for a time and then depart, leaving Aśvatthāmā with the grim news.