Shloka 44
Duryodhana-vadha-pratikriyā: Harṣa, Nindā, and Kṛṣṇa’s Nīti-vyākhyā (Śalya-parva 60)
Devanagari script
यस्तु कर्तास्य वैरस्थ निकृत्या निकृतिप्रिय: । सो<यं विनिहतः शेते पृथिव्यां पृथिवीपते
Transliteration
yastu kartāsya vairasya nikṛtyā nikṛtipriyaḥ | so 'yaṁ vinihataḥ śete pṛthivyāṁ pṛthivīpate ||
Translation
સંજય બોલ્યો—હે પૃથ્વીનાથ! જેણે કપટથી આ વૈર ઊભું કર્યું અને જેને છેતરપિંડી પ્રિય હતી, એ જ હવે હણાઈને ધરતી પર પડ્યો છે. વાંકાં પરામર્શ અને અધર્મયુક્ત યુક્તિઓનું ફળ યુદ્ધવિનાશ વચ્ચે તેના પર જ પાછું ફર્યું છે.
Word by Word
यःwho
यः:
Karta
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
कर्ताdoer/agent
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकर्तृ (कृ धातु से कर्तृ-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्यof this (man)
अस्य:
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वैरस्यof enmity
वैरस्य:
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
निकृत्याby deceit/treachery
निकृत्या:
Karana
TypeNoun
Rootनिकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
निकृतिप्रियःfond of deceit
निकृतिप्रियः:
TypeAdjective
Rootनिकृतिप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अयम्this (very one)
अयम्:
Karta
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विनिहतःslain/killed
विनिहतः:
TypeAdjective
Rootवि-नि-हन् (धातु) → विनिहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शेतेlies
शेते:
TypeVerb
Rootशी (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
पृथिवीपतेO lord of the earth (king)
पृथिवीपते:
TypeNoun
Rootपृथिवीपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
Dhṛtarāṣṭra (implied by address pṛthivīpate)E
Earth (pṛthivī)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes