Shloka 41

शल्यस्य सेनापत्याभ्युपगमः | Śalya’s Acceptance of Command

Devanagari script

घटमाना मदर्थेडस्मिन्‌ हता: शूरा जनाधिपा: । शेरते लोहिताक्ताड़्ा: संग्रामे शरविक्षता:,“कितने ही वीर नरेश मेरी विजयके लिये यथाशक्ति चेष्टा करते हुए बाणोंसे क्षत-विक्षत हो मारे जाकर रक्तरंजित शरीरसे संग्रामभूमिमें सो रहे हैं

Transliteration

ghaṭamānā madarthe 'smin hatāḥ śūrā janādhipāḥ | śerate lohitāktāṅgāḥ saṅgrāme śaravikṣatāḥ ||

Translation

સંજય બોલ્યો— આ યુદ્ધમાં મારા હિત માટે યથાશક્તિ પ્રયત્ન કરતાં અનેક શૂર રાજાઓ હણાઈ ગયા છે. બાણોથી ક્ષત-વિક્ષત અને રક્તરંજિત દેહ લઈને તેઓ રણભૂમિ પર પડ્યા છે.

Word by Word

• घटमानाः: striving, making effort
• घटमानाः: Karta
• Type: Verb
• Root: घट् (धातु)
• Form: शतृ (वर्तमानकालिक कर्तरि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• मत्-अर्थे: for my sake
• मत्-अर्थे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: अर्थ
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• अस्मिन्: in this (battle/war)
• अस्मिन्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• हताः: slain
• हताः: Karta
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: क्त (भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• शूराः: heroes, brave men
• शूराः: Karta
• Type: Noun
• Root: शूर
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• जनाधिपाः: kings, rulers of people
• जनाधिपाः: Karta
• Type: Noun
• Root: जनाधिप
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• शेरते: lie (recline)
• शेरते: Karta
• Type: Verb
• Root: शी (धातु)
• Form: लट्, आत्मनेपद, प्रथम, बहुवचन

• लोहित-अक्ताः: smeared with blood
• लोहित-अक्ताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अक्त (अञ्ज्/अङ्क्?; here ‘अञ्ज्’ = smear) / लोहित
• Form: क्त (भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• संग्रामे: in battle
• संग्रामे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: संग्राम
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• शर-विक्षताः: wounded by arrows
• शर-विक्षताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: विक्षत (क्षद्/क्षत्; here ‘क्षत’ = wounded) / शर
• Form: क्त (भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• kings (janādhipāḥ)
• arrows (śara)
• battlefield (saṅgrāma)