Shloka 66
गदायुद्धप्रतिज्ञा — The Vow and Terms of the Mace Duel
मायावी मायया वध्य: सत्यमेतद् युधिष्ठिर । भगवान् श्रीकृष्णने कहा--भारत! मायावी दुर्योधनकी इस मायाको आप मायाद्वारा ही नष्ट कर डालिये! युधिष्ठिर! मायावीका वध मायासे ही करना चाहिये
māyāvī māyayā vadhyaḥ satyam etad yudhiṣṭhira | tvaṃ tu kevalamaukhyeṇa vimūḍho nāvabuddhyase ||
વાયુએ કહ્યું—“યુધિષ્ઠિર! આ સત્ય છે: જે માયાથી યુદ્ધ કરે છે, તેનો નાશ પ્રતિમાયા દ્વારા જ કરવો જોઈએ. પરંતુ તું માત્ર સીધાસાદાપણાના મોહમાં પડી આ વાત સમજી શકતો નથી. શત્રુ જ્યારે કપટ, યુક્તિ અને ગુપ્ત યોજનાનો આશ્રય લે, ત્યારે ધર્મરક્ષા અને મહાન અનર્થ ટાળવા માટે નીતિમાં પ્રતિઉપાય માન્ય છે।”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
When an adversary uses deception (māyā) to cause harm, counter-strategy may be ethically justified to protect dharma; rigid naïveté can become a moral failing if it enables injustice.
Vāyudeva admonishes Yudhiṣṭhira for clinging to overly literal straightforwardness in a war context, urging him to recognize that a deceitful opponent must sometimes be met with an appropriate stratagem.