Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

Aśvatthāmā’s Stuti of Rudra and Śiva’s Empowerment (सौप्तिकपर्व, अध्याय ७)

भगवान्‌ भूतनाथके वे गण दर्शन देनेमात्रसे तीनों लोकोंके मनमें भय उत्पन्न कर सकते थे, तथापि महाबली अअभश्रत्थामा उन्हें देखकर तनिक भी व्यथित नहीं हुआ ।। अथ द्रौणिर्धनुष्पाणिरबद्धगोधाड्गुलित्रवान्‌ । स्वयमेवात्मनात्मानमुपहारमुपाहरत्‌,तदनन्तर हाथमें धनुष लिये और गोहके चर्मके बने दस्ताने पहने हुए द्रोणकुमारने स्वयं ही अपने-आपको भगवान्‌ शिवके चरणोंमें भेंट चढ़ा दिया

atha drauṇir dhanur-pāṇir abaddha-go-dāḍa-gulitravān | svayam evātmanātmānam upahāram upāharat ||

ત્યારે દ્રોણપુત્ર અશ્વત્થામા—હાથમાં ધનુષ લઈને અને ગોચર્મનું ઢીલું દસ્તાનું તથા બાહુરક્ષક ધારણ કરીને—પોતાની ઇચ્છાથી ભગવાન શિવના ચરણોમાં પોતાને જ ઉપહારરૂપે અર્પણ કરવા લાગ્યો. ભૂતનાથ ભગવાન માત્ર દર્શનથી જ ત્રિલોકના હૃદયોમાં ભય ઉત્પન્ન કરી શકે એવા હતા; છતાં તેમને જોઈ મહાબલી અશ્વત્થામા રત્તીભર પણ વ્યથિત ન થયો. યુદ્ધના ધર્મભંગના તે નિર્ણાયક ક્ષણે તેણે શિવની ઇચ્છા હેઠળ શરણાગતિ સ્વીકારી।

अथthen/thereupon
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
द्रौणिःDrona's son (Aśvatthāman)
द्रौणिः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रौणि
FormMasculine, Nominative, Singular
धनुष्पाणिःhaving a bow in hand
धनुष्पाणिः:
Karta
TypeAdjective
Rootधनुष्पाणि
FormMasculine, Nominative, Singular
अबद्धwearing/fastened (bound on)
अबद्ध:
Karta
TypeAdjective
Rootबन्ध्
FormMasculine, Nominative, Singular
गोधाङ्गुलित्रवान्possessing an iguana-skin thumb-guard/glove
गोधाङ्गुलित्रवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootगोधाङ्गुलित्रवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वयम्himself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
आत्मनाby himself/with his own person
आत्मना:
Karana
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
आत्मानम्himself (as the offering)
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
उपहारम्as an offering/gift
उपहारम्:
Karma
TypeNoun
Rootउपहार
FormMasculine, Accusative, Singular
उपाहरत्offered/presented
उपाहरत्:
TypeVerb
Rootउप-आ-हृ
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Drauṇi (Aśvatthāmā)
D
Droṇa
B
Bhagavān Śiva (Bhūtanātha)
T
three worlds (trailokya)
B
bow (dhanuḥ)
C
cowhide glove/arm-guard (go-dāḍa gulitra)

Educational Q&A

Even amid the ethical darkness of war, a direct encounter with the divine tests one’s inner state: fear may arise in worlds, yet true resolve expresses itself as surrender and accountability—offering oneself to a higher moral order rather than acting from panic or ego.

Sañjaya describes Aśvatthāmā approaching Śiva armed, yet not trembling at the Lord’s awe-inspiring presence; instead he formally offers himself—his very person—as an offering to Śiva, signaling submission and seeking divine sanction or guidance.