Shloka 14
अक्षदेवन-प्रवर्तनम् | Commencement of the Dice Game
Devanagari script
सत्यपराक्रमी सात्यकिने युधिष्ठिरके लिये छत्र धारण किया तथा अर्जुन और भीमसेनने व्यजन डुलाये ।। चामरे चापि शुद्धे द्वे यमौ जगृहतुस्तथा । उपागृह्नाद् यमिन्द्राय पुराकल्पे प्रजापति:
Transliteration
cāmare cāpi śuddhe dve yamau jagṛhatuḥ tathā | upāgṛhṇād yam indrāya purākalpe prajāpatiḥ ||
Translation
સત્યપરાક્રમી સાત્યકીએ યુધિષ્ઠિર માટે છત્ર ધારણ કર્યું અને અર્જુન તથા ભીમસેને વ્યજન ડુલાવ્યાં. તેમ જ યમજ ભાઈઓ (નકુલ-સહદેવ)એ બે શુદ્ધ ચામર પણ હાથમાં લીધાં. કહેવાય છે કે પૂર્વકલ્પમાં પ્રજાપતિએ ઇન્દ્ર માટે આવું જ વ્યજન ધારણ કર્યું હતું.
Word by Word
चामरेtwo yak-tail fans (chowries)
चामरे:
Karma
TypeNoun
Rootचामर
FormNeuter, Accusative, Dual
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
शुद्धेpure, clean
शुद्धे:
Karma
TypeAdjective
Rootशुद्ध
FormNeuter, Accusative, Dual
द्वेtwo
द्वे:
Karma
TypeAdjective
Rootद्वि
FormNeuter, Accusative, Dual
यमौthe two Yamas (the twins: Nakula and Sahadeva)
यमौ:
Karta
TypeNoun
Rootयम
FormMasculine, Nominative, Dual
जगृहतुःtook/held
जगृहतुः:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Dual
तथाlikewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
उपागृह्णात्took up/held near; held (as an attendant)
उपागृह्णात्:
TypeVerb
Rootउप-ग्रह्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Accusative, Singular
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradana
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Dative, Singular
पुराformerly, once
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
कल्पेin an age/aeon
कल्पे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकल्प
FormMasculine, Locative, Singular
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
दुर्योधन उवाच
Characters & Entities
D
DuryodhanaY
Yama-twins (Nakula and Sahadeva)C
cāmara (fly-whisk)I
IndraP
PrajāpatiVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes