Shloka 49
Adhyāya 52 (Sabhā-parva): Vidura Invites Yudhiṣṭhira to Hastināpura for the Dice Match
Devanagari script
द्वौ करौ न प्रयच्छेतां कुन्तीपुत्राय भारत । सम्बन्धिकेन पञ्चाला: सख्येनान्धकवृष्णय:,भारत! कुन्तीनन्दन युधिष्ठिरको दो ही कुलके लोग कर नहीं देते थे। सम्बन्धके कारण पांचाल और मित्रताके कारण अन्धक एवं वृष्णि
Transliteration
dvau karau na prayacchetāṃ kuntīputrāya bhārata | sambandhikena pañcālāḥ sakhyenāndhakavṛṣṇayaḥ ||
Translation
ભારત! કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરને માત્ર બે જ પક્ષ કર આપતા ન હતા—સંબંધને કારણે પાંચાલો અને મિત્રતાને કારણે અંધક તથા વૃષ્ણિઓ.
Word by Word
द्वौtwo
द्वौ:
Karta
TypeAdjective
Rootद्वि
FormMasculine, Nominative, Dual
करौhands (i.e., persons/parties as 'hands')
करौ:
Karta
TypeNoun
Rootकर
FormMasculine, Nominative, Dual
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
प्रयच्छेताम्would give / should give
प्रयच्छेताम्:
TypeVerb
Rootप्र + यम् (यच्छति)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Dual, Parasmaipada
कुन्तीपुत्रायto the son of Kunti (Yudhishthira)
कुन्तीपुत्राय:
Sampradana
TypeNoun
Rootकुन्तीपुत्र
FormMasculine, Dative, Singular
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
सम्बन्धिकेनby/through relationship (kinship)
सम्बन्धिकेन:
Karana
TypeAdjective
Rootसम्बन्धिक
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
पञ्चालाःthe Panchalas
पञ्चालाः:
Karta
TypeNoun
Rootपञ्चाल
FormMasculine, Nominative, Plural
सख्येनby friendship
सख्येन:
Karana
TypeNoun
Rootसख्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
अन्धकवृष्णयःthe Andhakas and the Vrishnis
अन्धकवृष्णयः:
Karta
TypeNoun
Rootअन्धकवृष्णि
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
दुर्योधन उवाच
Characters & Entities
D
DuryodhanaY
YudhiṣṭhiraK
KuntīP
PāñcālasA
AndhakasV
VṛṣṇisB
Bhārata (addressee, typically Dhṛtarāṣṭra or the Bharata lineage)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes