Shloka 9
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
सतं निर्जित्य कौन्तेयो नातितीव्रेण कर्मणा । पूर्वदेशं महावीरयों विजिग्ये कुरुनन्दन:,महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca | sataṁ nirjitya kaunteyo nātitīvreṇa karmaṇā | pūrvadeśaṁ mahāvīryo vijigye kurunandanaḥ || mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā | hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṁśitena pratāpavān || vṛto bharataśārdūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ |
વૈશંપાયન બોલ્યા—હે જનમેજય! શત્રુ મુખ્યાઓને વશમાં કરીને કુંતીપુત્ર મહાવીર કુરુનંદન ભીમે પૂર્વદેશ જીત્યો; પરંતુ અતિ કઠોર ઉપાયો વડે નહીં—સંયમિત કર્મ અને મૃદુ વ્યવહારથી. પરરાષ્ટ્રોને ચકનાચૂર કરનાર મહાબલચક્રથી ઘેરાયેલો, હાથી-ઘોડા-રથોથી પરિપૂર્ણ અને શસ્ત્ર-કવચોથી સજ્જ એવો તે ભરતશાર્દૂલ શત્રુઓનો શોક વધારતો આગળ વધ્યો.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power is to be exercised under rightful command with restraint: conquest should avoid needless harshness (nāti-tīvreṇa karmaṇā) while still protecting order and fulfilling royal duty (rājadharma).
Vaiśampāyana reports that Bhīma, attended by a large, fully equipped army of elephants, horses, and chariots, proceeds to conquer the eastern region and subdues enemy realms, emphasizing that he does so without excessive severity.