Shloka 19
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca |
mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā |
hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān ||
vṛto bharataśārṭūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ ||
વૈશમ્પાયન બોલ્યા—શત્રુના રાજ્યોને કચડી નાખનાર મહાબલચક્રથી ઘેરાઈ, હાથી-ઘોડા-રથોથી પરિપૂર્ણ અને કવચ-શસ્ત્રોથી સજ્જ તે વિશાળ સેનાસહ, ભરતવંશનો વાઘ અને શત્રુઓના શોકને વધારનાર મહાપ્રતાપી ભીમસેન ધર્મરાજની આજ્ઞા લઈને પૂર્વ દિશા જીતવા પ્રસ્થાન કર્યો।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined force under legitimate authority: military power is portrayed as effective and overwhelming, yet its ethical framing comes from acting under the king’s command (a rajadharma context) rather than personal impulse.
Vaiśampāyana describes a leading Bharata hero departing with a fully equipped, elephant-horse-chariot-filled army to subdue enemy realms—specifically as part of a campaign to conquer a direction (the eastern quarter in the surrounding narrative).