Shloka 35

Devanagari script

त॑ हस्तिकक्षाप्रवरं च केतु सुवर्णमुक्तामणिवज्पृष्ठम्‌ । ज्ञानप्रकर्षोत्तमशिल्पियुक्तै: कृतं सुरूप॑ तपनीयचित्रम्‌,हाथीकी साँकलके चिह्नसे युक्त उस श्रेष्ठ ध्वजाके पृष्ठभागमें सुवर्ण, मुक्ता, मणि और हीरे जड़े हुए थे। अत्यन्त ज्ञानवान्‌ एवं उत्तम शिल्पियोंने मिलकर उस सुवर्णजटित सुन्दर ध्वजाका निर्माण किया था

Transliteration

taṁ hastikakṣāpravaraṁ ca ketuṁ suvarṇamuktāmaṇivajrapṛṣṭham | jñānaprakarṣottamaśilpiyuktaiḥ kṛtaṁ surūpaṁ tapanīyacitram ||

Translation

સંજય બોલ્યો— હાથીની સાંકળના ચિહ્નથી યુક્ત તે શ્રેષ્ઠ ધ્વજના પીઠભાગમાં સોનું, મુક્તા, મણિ અને હીરા જડેલા હતા. અત્યંત જ્ઞાનવાન અને ઉત્તમ શિલ્પીઓએ મળીને તે સ્વર્ણજટિત સુંદર ધ્વજનું નિર્માણ કર્યું હતું.

Word by Word

• {'taṁ': 'that (accusative singular

• referring to the banner)', 'hastikakṣā': 'elephant’s girth/strap

• also an emblem or mark associated with an elephant', 'pravaram': 'excellent, foremost', 'ketum': 'banner, standard', 'suvarṇa': 'gold', 'muktā': 'pearl', 'maṇi': 'gem, jewel', 'vajra': 'diamond

• also ‘vajra’ as a hard/adamantine substance', 'pṛṣṭham': 'back, surface (here: the face/surface of the banner)', 'jñāna': 'knowledge, expertise', 'prakarṣa': 'excellence, eminence, high degree', 'uttama': 'best, superior', 'śilpi': 'artisan, craftsman', 'yuktaiḥ': 'endowed with

• furnished with (instrumental plural)', 'kṛtam': 'made, fashioned', 'surūpam': 'well-formed, beautiful', 'tapanīya': 'refined gold', 'citram': 'variegated, ornamented, splendidly decorated'}

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sanjaya
• ketu (banner/standard)
• hastikakṣā (elephant-girth emblem/mark)
• gold (suvarṇa/tapanīya)
• pearls (muktā)
• gems (maṇi)
• diamonds (vajra)