Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Adhyāya 8: Saṃprahāra-varṇana and Bhīma–Kṣemadhūrti Dvipa-Yuddha

Combat Description and Elephant Duel

को मदन्य: पुमॉल्लोके न जह्यात्‌ सूत जीवितम्‌ । सूत! कुट॒म्बीजनों, सगे-सम्बन्धियों और मित्रोंके पराभवका यह समाचार सुनकर संसारमें मेरे सिवा दूसरा कौन पुरुष होगा, जो अपने जीवनका परित्याग न कर दे ।। विषमन्निं प्रपातं च पर्वताग्रादहं वृणे । न हि शक्ष्यामि दुःखानि सोढुं कष्टानि संजय

ko madanyaḥ pumāṁl loke na jahyāt sūta jīvitam | sūta kuṭumbījanān saga-sambandhīn mitrāṇāṁ ca parābhavasya etat samācāraṁ śrutvā saṁsāre mama vinā dvitīyaḥ kaḥ pumān bhavet yaḥ svajīvitaṁ na parityajet || viṣam agniṁ prapātaṁ ca parvatāgrād ahaṁ vṛṇe | na hi śakṣyāmi duḥkhāni soḍhuṁ kaṣṭāni sañjaya ||

“હે સૂત! મારા કુટુંબજનો, સગા-સંબંધીઓ અને મિત્રોની પરાજયની આ વાત સાંભળીને મારા સિવાય આ જગતમાં બીજો કયો પુરુષ હશે, જે જીવનનો ત્યાગ ન કરી દે? હું તો વિષ, અગ્નિ અથવા પર્વતશિખર પરથી પડછડ—એમાંથી કંઈ પણ પસંદ કરી લઉં. હે સંજય! આ ઘોર અને ચકનાચૂર કરી નાખે એવા દુઃખો હું સહન કરી શકીશ નહીં।”

कःwho
कः:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
मत्than me
मत्:
Apadana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAblative, Singular
अन्यःanother
अन्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पुमान्man
पुमान्:
Karta
TypeNoun
Rootपुमांस्
FormMasculine, Nominative, Singular
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
जह्यात्would abandon
जह्यात्:
TypeVerb
Rootहा
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
सूतO charioteer
सूत:
TypeNoun
Rootसूत
FormMasculine, Vocative, Singular
जीवितम्life
जीवितम्:
Karma
TypeNoun
Rootजीवित
FormNeuter, Accusative, Singular
सूतO charioteer
सूत:
TypeNoun
Rootसूत
FormMasculine, Vocative, Singular
विषमम्uneven, perilous
विषमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविषम
FormNeuter, Accusative, Singular
अग्निम्fire
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रपातम्precipice, fall
प्रपातम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रपात
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पर्वतfrom a mountain
पर्वत:
Apadana
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Ablative, Singular
अग्रात्from the summit
अग्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअग्र
FormNeuter, Ablative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
वृणेchoose, prefer
वृणे:
TypeVerb
Rootवृ
FormPresent (Lat), 1st, Singular, Atmanepada
not
:
TypeIndeclinable
Root
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
शक्ष्यामिI shall be able
शक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootशक्
FormFuture (Lrt), 1st, Singular, Parasmaipada
दुःखानिsorrows
दुःखानि:
Karma
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Accusative, Plural
सोढुम्to endure
सोढुम्:
TypeVerb
Rootसह्
FormTumun (infinitive)
कष्टानिpainful, grievous (things)
कष्टानि:
Karma
TypeAdjective
Rootकष्ट
FormNeuter, Accusative, Plural
संजयO Sañjaya
संजय:
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Sañjaya
S
sūta (charioteer)
H
household/kinsmen/friends (collective)