Shloka 223
Adhyāya 8: Saṃprahāra-varṇana and Bhīma–Kṣemadhūrti Dvipa-Yuddha
Combat Description and Elephant Duel
घातित: पाण्डवै: शूरै: समरे वीर्यशालिभि: । रथियोंमें श्रेष्ठ जिस राधापुत्रने दुर्योधनकी वृद्धिके लिये कंकपत्रयुक्त, तीखी धारवाले पैने बाण-समूहोंद्वारा समस्त शत्रुओंको परास्त करके उनसे कर वसूल किया था, जो दिव्यास्त्रोंका ज्ञाता, उत्तम अस्त्रोंका जानकार और हमारी सेनाओंका रक्षक था, वह महातेजस्वी धर्मात्मा वैकर्तन कर्ण अपने शूरवीर एवं बलशाली शत्रु पाण्डवोंद्वारा कैसे मारा गया?
vaiśampāyana uvāca | ghātitaḥ pāṇḍavaiḥ śūraiḥ samare vīryaśālibhiḥ | rathīnāṃ śreṣṭhaḥ sa rādheyaḥ (rādhāputraḥ) yaḥ duryodhanasya vṛddhaye kaṅkapatra-yuktaiḥ tīkṣṇa-dhārair painaiḥ bāṇa-saṃghaiḥ samastān śatrūn parājitya tebhyaḥ karaṃ vyāharat | yo divyāstravit, uttamāstra-kuśalaḥ, asmākaṃ senānāṃ rakṣitā ca | sa mahātejasvī dharmātmā vaikartanaḥ karṇaḥ kathaṃ śūravīraiḥ balibhiś ca śatrubhiḥ pāṇḍavaiḥ ghātitaḥ ||
“વીર્યશાળી શૂર પાંડવોએ સમરમાં તેને ઘાત કર્યો—પર રથિયોમાં શ્રેષ્ઠ, રાધાપુત્ર, મહાતેજસ્વી ધર્માત્મા વૈકર્તન કર્ણ કેવી રીતે મારાયો? જેણે દુર્યોધનની વૃદ્ધિ માટે કંકપત્રયુક્ત તીક્ષ્ણધાર બાણસમૂહોથી સર્વ શત્રુઓને પરાસ્ત કરી તેમની પાસેથી કર વસૂલ કર્યો હતો; જે દિવ્યાસ્ત્રનો જ્ઞાતા, ઉત્તમ અસ્ત્રોમાં નિપુણ અને અમારી સેનાનો રક્ષક હતો—એવો કર્ણ પાંડવોના હાથે કેવી રીતે પડ્યો?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames Karṇa’s fall as a moral and narrative paradox: even a mighty, disciplined, and ‘dharmic’ warrior—skilled in divine weapons and devoted to protecting his side—can be overcome in war. It invites reflection on how loyalty, ambition, and the larger course of dharma and destiny can bring about the downfall of even the most formidable individuals.
Vaiśampāyana describes Karṇa’s stature: foremost among chariot-fighters, a master of divine missiles, and a key defender of the Kaurava forces who had subdued enemies and extracted tribute for Duryodhana’s benefit. Against this backdrop, he raises the question of how such a warrior could be slain by the Pāṇḍavas—setting up the account of the circumstances leading to Karṇa’s death.