Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Adhyāya 17 — गजयुद्ध-वृत्तान्तः, सहदेव-दुःशासन-संघर्षः, नकुल-कर्ण-समागमः

Elephant-battle account; Sahadeva–Duhshasana clash; Nakula–Karna encounter

स वेदनार्तोम्बुदनिस्वनो नदं- श्वरन भ्रमन्‌ प्रस्खलितान्तरोड<द्रवत्‌ । पपात रुग्ण: सनियन्तृकस्तथा यथा गिरिव॑जविदारितस्तथा,वह हाथी वेदनासे पीड़ित हो मेघके समान गर्जना करता, सब ओर विचरता, घूमता और बीच-बीचमें लड़खड़ाता हुआ भागने लगा। अधिक घायल हो जानेके कारण वह महावतोंके साथ ही पृथ्वीपर गिर पड़ा; मानो वद्धद्वारा विदीर्ण किया हुआ पर्वत धराशायी हो गया हो

sa vedanārto ’mbudanisvano nadaṁśvaraṁ bhraman praskhalitāntaro dravat | papāta rugṇaḥ sa-niyantrakas tathā yathā girivajra-vidāritaḥ tathā ||

સંજય બોલ્યો—વેદનાથી પીડિત તે હાથી વાદળની ગર્જના સમો નાદ કરતો દિશાભ્રમિત થઈ ચારે તરફ ભટકવા લાગ્યો; દોડતો દોડતો વારંવાર લથડાતો રહ્યો. અંતે અત્યંત ઘાયલ થઈ તે મહાવતો સહિત ધરતી પર ઢળી પડ્યો—જાણે વજ્રથી વિદારી દેવાયેલો પર્વત ધરાશાયી થયો હોય.

सःhe/that (one)
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वेदनार्तःafflicted by pain
वेदनार्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootवेदनार्त
FormMasculine, Nominative, Singular
अम्बुदनिस्वनःhaving a sound like a cloud (thunderous)
अम्बुदनिस्वनः:
Karta
TypeAdjective
Rootअम्बुदनिस्वन
FormMasculine, Nominative, Singular
नदन्roaring
नदन्:
Karta
TypeVerb
Rootनद्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
स्वरन्making sound/crying out
स्वरन्:
Karta
TypeVerb
Rootस्वर्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
भ्रमन्wandering/whirling about
भ्रमन्:
Karta
TypeVerb
Rootभ्रम्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
प्रस्खलितान्तरःwhose inside/steps were faltering (staggering)
प्रस्खलितान्तरः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रस्खलितान्तर
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रवत्running/fleeing
द्रवत्:
Karta
TypeVerb
Rootद्रु
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
पपातfell down
पपात:
Karta
TypeVerb
Rootपत्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
रुग्णःwounded/broken
रुग्णः:
Karta
TypeAdjective
Rootरुग्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
स-नियन्तृकःtogether with the driver/handlers
स-नियन्तृकः:
Karta
TypeAdjective
Rootसनियन्तृक
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
यथाas/like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
गिरिवज्र-विदारितःsplit by a mountain-like thunderbolt
गिरिवज्र-विदारितः:
Karta
TypeAdjective
Rootगिरिवज्रविदारित
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
यथाas/like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा

संजय उवाच

S
Sañjaya
E
elephant (war-elephant)
N
niyantraka/mahout (driver)
V
vajra (thunderbolt)
G
giri (mountain)
P
Pṛthivī/bhūmi (earth, implied by falling)