Shloka 44

भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation

Devanagari script

कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम्‌ | परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्‌

Transliteration

kṛṣigaurakṣyavāṇijyaṃ vaiśyakarma svabhāvajam | paricaryātmakaṃ karma śūdrasyāpi svabhāvajam ||

Translation

કૃષિ, ગૌરક્ષા અને વાણિજ્ય—આ વૈશ્યના સ્વભાવજ કર્મો છે. તથા પરિચર્યા-રૂપ સેવા—આ શૂદ્રનું પણ સ્વભાવજ કર્મ છે.

Word by Word

• कृषि: agriculture
• कृषि: Karta
• Type: Noun
• Root: कृषि
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• गौरक्ष्य: cow-protection, cattle-rearing
• गौरक्ष्य: Karta
• Type: Noun
• Root: गो-रक्ष्य
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• वाणिज्यम्: trade, commerce
• वाणिज्यम्: Karta
• Type: Noun
• Root: वाणिज्य
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• वैश्यकर्म: the duty/work of a Vaiśya
• वैश्यकर्म: Karta
• Type: Noun
• Root: वैश्य-कर्म
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• स्वभावजम्: born of (one's) nature; natural
• स्वभावजम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: स्वभाव-ज
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• परिचर्यात्मकम्: consisting in service; service-oriented
• परिचर्यात्मकम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: परिचर्या-आत्मक
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• कर्म: work, duty
• कर्म: Karta
• Type: Noun
• Root: कर्मन्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• शूद्रस्य: of the Śūdra
• शूद्रस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: शूद्र
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• अपि: also, even
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

• स्वभावजम्: born of (one's) nature; natural
• स्वभावजम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: स्वभाव-ज
• Form: Neuter, Nominative, Singular

Speaker

अजुन उवाच

Characters & Entities

• Arjuna
• Vaiśya
• Śūdra