Shloka 43
भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation
अन्त: करणका निग्रह करना, इन्द्रियोंका दमन करना, धर्मपालनके लिये कष्ट सहना, बाहर-भीतरसे शुद्ध रहना, दूसरोंके अपराधोंको क्षमा करना, मन, इन्द्रिय और शरीरको सरल रखना, वेद, शास्त्र, ईश्वर और परलोक आदिमें श्रद्धा रखना, वेद-शास्त्रोंका अध्ययन- अध्यापन करना और परमात्माके तत्त्वका अनुभव करना--ये सब-के-सब ही ब्राह्मणके स्वाभाविक कर्म हैं।? |। शौर्य तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्पपलायनम् । दानमी श्वरभावद्ष क्षात्रं कर्म स्वभावजम्,शूरवीरता5, तेज, धैर्य/3$, चतुरता*४ और युद्धमें न भागना5, दान देना और स्वामिभावः--ये सब-के-सब ही क्षत्रियके स्वाभाविक कर्म हैं:
antaḥkaraṇasya nigrahaḥ, indriyāṇāṃ damaḥ, dharmapālanārthaṃ duḥkha-sahiṣṇutā, bahiḥ-antar-śaucaṃ, aparādhakṣamā, mana-indriya-śarīrāṇāṃ ārjavam, veda-śāstra-īśvara-paraloka-ādiṣu śraddhā, veda-śāstrādhyayana-adhyāpanaṃ, paramātma-tattvānubhavaś ca—etāni sarvāṇi brāhmaṇasya svabhāvajāni karmāṇi. śauryaṃ tejo dhṛtir dākṣyaṃ yuddhe cāpy apalāyanam, dānaṃ īśvarabhāvaś ca—kṣātraṃ karma svabhāvajam.
અંતઃકરણનો નિગ્રહ, ઇન્દ્રિયદમન, ધર્મપાલન માટે કષ્ટ સહન કરવું, બહાર-અંદરથી શુદ્ધ રહેવું, બીજાના અપરાધોને ક્ષમા કરવી, મન-ઇન્દ્રિય-શરીરની સરળતા, વેદ-શાસ્ત્ર, ઈશ્વર અને પરલોકમાં શ્રદ્ધા, વેદ-શાસ્ત્રોનું અધ્યયન-અધ્યાપન અને પરમ તત્ત્વનો અનુભવ—આ બધાં બ્રાહ્મણના સ્વભાવજ કર્મો છે. શૌર્ય, તેજ, ધૃતિ, દક્ષતા, યુદ્ધમાં ન ભાગવું, દાન અને સ્વામીભાવ—આ બધાં ક્ષત્રિયના સ્વભાવજ કર્મો છે.
अजुन उवाच