Shloka 25

भीष्म-पर्व अध्याय १०० — त्रिगर्त-आक्रमण, भीष्म-केन्द्रित पुनर्संयोजन, तथा शक्त्यस्त्र-विनिमय

Devanagari script

रथानन्ये नरश्रेष्ठं परिवद्रु: समनन्‍्ततः । भारत! कुछ लोग घोड़ोंपर और कुछ लोग हाथियोंपर चढ़े थे। दूसरे लोग रथोंपर आरूढ़ हो सब ओरसे नरश्रेष्ठ दुर्योधनको घेरे हुए थे ।। २४ $ ।। आत्तशस्त्राश्न सुहृदो रक्षणार्थ महीपते:

Transliteration

rathān anye naraśreṣṭhaṃ parivadruḥ samantataḥ | āttaśastrāś ca suhṛdo rakṣaṇārthaṃ mahīpateḥ ||

Translation

હે નરશ્રેષ્ઠ, અન્ય લોકો રથોમાં આરુઢ થઈ ચારે તરફ ફરતા રહ્યા; અને રાજાની રક્ષા માટે તેના સુહૃદો શસ્ત્ર હાથમાં લઈ સજ્જ ઊભા રહ્યા.

Word by Word

• रथान्: chariots
• रथान्: Karma
• Type: Noun
• Root: रथ
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• नरश्रेष्ठम्: the best of men (Duryodhana)
• नरश्रेष्ठम्: Karma
• Type: Noun (used as epithet)
• Root: नरश्रेष्ठ
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• परिवद्रुः: ran around / surrounded by running around
• परिवद्रुः: Karta
• Type: Verb
• Root: परि + वद्रु (धातु: द्रु/द्रव्)
• Form: Perfect (Liṭ) / narrative past, 3rd, Plural

• समन्ततः: on all sides
• समन्ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: समन्ततः

• आत्त: having taken up / wielding
• आत्त: Karta
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: आ + दा (धातु)
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• शस्त्राः: weapons
• शस्त्राः: Karta
• Type: Noun
• Root: शस्त्र
• Form: Neuter, Nominative, Plural

• सुहृदः: friends / well-wishers
• सुहृदः: Karta
• Type: Noun
• Root: सुहृद्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• रक्षणार्थम्: for the sake of protection
• रक्षणार्थम्: Sampradana
• Type: Indeclinable (purpose expression)
• Root: रक्षण + अर्थ

• महीपते: O king / lord of the earth
• Type: Noun (vocative)
• Root: महीपति
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

कर्ण उवाच

Characters & Entities

• Karna
• mahīpati (the king, contextually Duryodhana)
• ratha (chariot)
• śastra (weapons)
• suhṛd (well-wishers/supporters)