Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Nakula’s Declaration and the Uñchavṛtti Brāhmaṇa’s Superior Merit (Āśvamedhika Parva, Adhyāya 92)

सर्वे प्रत्यक्षर्माणो जितक्रोधा जितेन्द्रिया: । दमे स्थिताश्न सर्वे ते हिंसादम्भविवर्जिता:,वे सब-के-सब प्रत्यक्ष धर्मका पालन करनेवाले, क्रोध-विजयी, जितेन्द्रिय, मनोनिग्रहपरायण, हिंसा और दम्भसे रहित तथा सदा शुद्ध सदाचारमें स्थित रहनेवाले थे। उन्हें किसी भी इन्द्रियके द्वारा कभी बाधा नहीं पहुँचती थी। ऐसे-ऐसे महर्षि वह यज्ञ करानेके लिये वहाँ उपस्थित थे

sarve pratyakṣa-dharmāṇo jitakrodhā jitendriyāḥ | dame sthitāś ca sarve te hiṃsā-dambha-vivarjitāḥ ||

વૈશંપાયન બોલ્યા—તેઓ સૌ પ્રત્યક્ષ ધર્મના આચરણકર્તા હતા; ક્રોધવિજયી, જીતેન્દ્રિય અને દમનમાં સ્થિત હતા. હિંસા અને દંભથી રહિત રહી તેઓ સદા શુદ્ધ સદાચારામાં પ્રતિષ્ઠિત હતા.

सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रत्यक्षकर्माणःwhose actions are manifest/straightforward
प्रत्यक्षकर्माणः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रत्यक्षकर्मन्
FormMasculine, Nominative, Plural
जितक्रोधाःhaving conquered anger
जितक्रोधाः:
Karta
TypeAdjective
Rootजितक्रोध
FormMasculine, Nominative, Plural
जितेन्द्रियाःhaving conquered the senses; self-controlled
जितेन्द्रियाः:
Karta
TypeAdjective
Rootजितेन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Plural
दमेin restraint/self-control
दमे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदम
FormMasculine, Locative, Singular
स्थिताःabiding; established
स्थिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) / स्थित (क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
तेthose
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
हिंसादम्भविवर्जिताःfree from violence and hypocrisy
हिंसादम्भविवर्जिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootहिंसादम्भविवर्जित
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
maharṣayaḥ (great sages)
Y
yajña (sacrifice)

Educational Q&A

True dharma is recognized through lived conduct: conquering anger, mastering the senses, practicing restraint (dama), and avoiding both violence and hypocritical display. Ethical purity is presented as the qualification for guiding sacred public rites.

Vaiśampāyana describes the assembly of eminent sages who have gathered to officiate at the sacrifice. Their moral and ascetic qualities are highlighted to establish the ritual’s legitimacy and sanctity.