Shloka 27

अर्जुन–उलूपीसंवादः

Arjuna and Ulūpī: Explanation of Śānti and the Maṇipūra Resolution

Devanagari script

तमर्जुन: समाश्चास्य पुनरेवेदमब्रवीत्‌ । आगन्तव्यं परां चैत्रीमश्वमेथे नृपस्य न:,तब अर्जुनने उसे धैर्य देते हुए पुनः इस प्रकार कहा--“राजन्‌! तुम आगामी चैत्रमासकी पूर्णिमाको हमारे महाराजके अश्वमेधयज्ञमें अवश्य आना”

Transliteration

tam arjunaḥ samāśvāsya punar evedam abravīt | āgantavyaṃ parāṃ caitrīm aśvamedhe nṛpasya naḥ ||

Translation

અર્જુને તેને ધીરજ આપીને ફરી કહ્યું— “રાજન! આવનારી ચૈત્ર માસની પૂર્ણિમાએ અમારા મહારાજના અશ્વમેધ યજ્ઞમાં અવશ્ય પધારજો.”

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अर्जुनः: Arjuna
• अर्जुनः: Karta
• Type: Noun
• Root: अर्जुन
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• समाश्वास्य: having consoled
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-श्वस्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), having consoled/encouraged

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अस्य: of him / his
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Singular

• पुनः: again
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः

• एव: indeed/just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• इदम्: this
• इदम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अब्रवीत्: said/spoke
• Type: Verb
• Root: ब्रू
• Form: Imperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• आगन्तव्यम्: must be come / (you) must come
• Type: Verb
• Root: आ-गम्
• Form: तव्यत् (gerundive/obligative), Neuter, Nominative, Singular, impersonal obligation: 'it is to be come' = 'you must come'

• पराम्: next/coming
• Type: Adjective
• Root: परा
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• चैत्रीम्: of (the month) Caitra
• Type: Adjective
• Root: चैत्री
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• अश्वमेथे: in the Aśvamedha (sacrifice)
• अश्वमेथे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: अश्वमेथ
• Form: Masculine, Locative, Singular

• नृपस्य: of the king
• Type: Noun
• Root: नृप
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• नः: of us / our
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: Genitive, Plural

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Arjuna
• our king (nṛpaḥ; contextually Yudhiṣṭhira)
• Aśvamedha
• Caitra (month)
• Caitra Pūrṇimā (full-moon day)