Shloka 17
Adhyāya 51: Kṛṣṇa’s Leave-Taking and Departure for Dvārakā (द्वारकागमनानुमति)
यददुरापं दुराम्नायं दुराधर्ष दुरन्वयम् | तत् सर्व तपसा साध्यं तपो हि दुरतिक्रमम्
yad adurāpaṁ durāmnāyaṁ durādharṣa duranvayam | tat sarvaṁ tapasā sādhyaṁ tapo hi duratikramam ||
જે અત્યંત દુર્લભ છે, જેનું શાસ્ત્રાભ્યાસ કરવું કઠિન છે, જેને વશમાં કરવું કઠિન છે અને જેના સાથે સંગતિ/અનુરૂપતા કઠિન છે—એ બધું તપસ્યા દ્વારા સાધ્ય બને છે; કારણ કે તપનું પ્રભાવ દુર્જેય છે.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Tapas—sustained, disciplined austerity—can accomplish even what seems impossible to obtain, learn, control, or maintain; its moral-spiritual force is portrayed as nearly irresistible.
Vāyudeva speaks a didactic maxim, emphasizing the efficacy of tapas as a means to overcome extreme difficulty, reinforcing an ethical ideal of self-mastery and disciplined effort.