Shloka 13
Brahmā’s Enumeration of Primacies (Ādi) and the Supremacy of Knowledge
Jñāna
Devanagari script
पर्वतानां महामेरु: सर्वेषामग्रज: स्मृत: । दिशां च प्रदिशां चोर्ध्व॑ दिक्पूर्वा प्रथणा तथा,समस्त पर्वतोंमें सबसे पहले महामेरुगिरिकी उत्पत्ति हुई है। दिशा और विदिशाओंमें पूर्व दिशा उत्तम और आदि मानी गयी है
Transliteration
parvatānāṃ mahāmeruḥ sarveṣām agrajaḥ smṛtaḥ | diśāṃ ca pradiśāṃ cordhvaṃ dik pūrvā prathanā tathā ||
Translation
વાયુએ કહ્યું—સમસ્ત પર્વતોમાં મહામેરુ અગ્રજ અને શ્રેષ્ઠ તરીકે સ્મરાય છે; તેમજ દિશાઓ અને વિદિશાઓમાં પૂર્વ દિશા પ્રથમ—પ્રધાન અને આદ્ય—માની છે.
Word by Word
पर्वतानाम्of mountains / among mountains
पर्वतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Genitive, Plural
महामेरुःMahāmeru (the great Meru)
महामेरुः:
Karta
TypeNoun
Rootमहामेरु
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
अग्रजःthe eldest / first-born / foremost
अग्रजः:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootअग्रज
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मृतःis considered / is remembered (as)
स्मृतः:
Karta
TypeVerb
Rootस्मृ
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
दिशाम्of the directions
दिशाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
प्रदिशाम्of the intermediate directions
प्रदिशाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रदिश्
FormFeminine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
ऊर्ध्वम्above / upward
ऊर्ध्वम्:
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व
दिक्direction (quarter)
दिक्:
Karta
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Nominative, Singular
पूर्वाeastern / prior
पूर्वा:
Karta
TypeAdjective
Rootपूर्व
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रथमाfirst / foremost
प्रथमा:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रथम
FormFeminine, Nominative, Singular
तथाthus / likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
VāyudevaM
Mahāmeru (Meru Mountain)P
Pūrvā Diś (East)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes