Shloka 37
Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
अब्यक्तं क्षेत्रमुद्दिष्टं गुणानां प्रभवाप्ययम् । सदा पश्याम्यहं लीनो विजानामि शृणोमि च
avyaktaṁ kṣetram uddiṣṭaṁ guṇānāṁ prabhavāpyayam | sadā paśyāmy ahaṁ līno vijānāmi śṛṇomi ca ||
વાયુ બોલ્યા— અવ્યક્ત (પ્રકૃતિ)ને ‘ક્ષેત્ર’ કહેવાયું છે, કારણ કે ગુણોની ઉત્પત્તિ અને લયનું કારણ તે જ છે. હું તેમાં લીન રહી સદા તેને જોઉં છું; તેને જાણું છું અને (તેનું સત્ય) સાંભળું પણ છું.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse identifies the ‘unmanifest’ (avyakta/Prakṛti) as the kṣetra—the foundational field in which the guṇas arise and into which they dissolve—highlighting a Sāṅkhya-style distinction between the field of nature and the knowing principle that can discern it.
Vāyudeva is speaking and offering a doctrinal clarification: he explains what is meant by ‘kṣetra’ and asserts his continual, inwardly absorbed awareness of the unmanifest basis from which the guṇas emerge and subside.