Shloka 9
Adhyāya 34: Kṣetrajña-Lakṣaṇa and the Araṇi Metaphor
Mind–Intellect Allegory
सव्वन्ननार्थयुक्तां श्व सर्वान् प्रत्यक्षहेतुकान् यतः परं न विद्येत ततो<भ्यासे भविष्यति
sarvān anarthayuktān ca sarvān pratyakṣa-hetukān | yato paraṃ na vidyeta tato 'bhyāse bhaviṣyati ||
જે પદાર્થો પ્રત્યક્ષ દેખાય છે અને જેમના કારણો પણ પ્રત્યક્ષથી જ સિદ્ધ લાગે છે, તે બધા પરમાર્થથી અર્થયુક્ત નથી. જેના પરે કશું નથી, તેનું સાક્ષાત્કાર ‘નેતિ-નેતિ’—આ પણ નહીં, તે પણ નહીં—એવા નિષેધ-અભ્યાસના પરિપાકે જ થાય છે.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Sense-perceived, causally explained phenomena do not yield ultimate meaning; the Supreme Reality—beyond which nothing exists—is realized only through sustained spiritual practice, especially the discriminative negation of all limited identifications (‘neti-neti’).
A Brahmin speaker instructs the listener in a contemplative, Upanishadic mode, shifting attention away from the apparent certainty of the perceptible world toward disciplined practice that culminates in direct realization of the highest principle.