Shloka 6
Adhyāya 34: Kṣetrajña-Lakṣaṇa and the Araṇi Metaphor
Mind–Intellect Allegory
सम्यगुपायो दृष्टश्न॒ भ्रमरैरिव लक्ष्यते । कर्मबुद्धिरबुद्धित्वाज्ज्ञानलिज्जैरिवाश्रितम्
samyag upāyo dṛṣṭaś ca bhramarair iva lakṣyate | karmabuddhir abuddhitvāj jñānalijjair ivāśritam ||
બ્રાહ્મણે કહ્યું—તે તત્ત્વના સાક્ષાત્કાર માટે સમ્યક ઉપાય દેખાયો છે. ‘જોયા’ની ચેષ્ટારૂપ ક્રિયા છોડતાં જ તે આપમેળે જાણાય છે—જેમ ભમરા સુગંધને ગ્રહણ કરે છે. પરંતુ કર્મમાં આસક્ત બુદ્ધિ, હકીકતમાં અબુદ્ધિ હોવાથી, જ્ઞાન જેવી લાગે છે છતાં જ્ઞાન નથી; તેથી માત્ર કર્મથી તે સાક્ષાત્કાર સિદ્ધ થતો નથી.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Realization is not produced by action; it becomes evident when the compulsive effort of ‘doing’ and the action-centered mindset are relinquished. Karma-oriented intellect can mimic knowledge but does not equal liberating insight.
A Brahmin speaker instructs the listener using an analogy: just as bees find fragrance without forcing it into being, the sought Reality is recognized naturally when one abandons the attempt to grasp it through activity.