Shloka 10
अम्बरीषगाथा—गुणत्रयविभागः तथा लोभनिग्रहः
Ambarīṣa’s Gāthā: The Guṇas and the Restraint of Greed
Devanagari script
लोभाद्धि जायते तृष्णा ततत्रिन्ता प्रवर्तते । स लिप्यमानो लभते भूयिष्ठं राजसान् गुणान् । तदवाप्तौ तु लभते भूयिष्ठं तमसान् गुणान्
Translation
લોભથી તૃષ્ણા જન્મે છે અને તૃષ્ણાથી ચિંતા પ્રવર્તે છે. લોભમાં લિપ્ત મનુષ્ય પહેલાં બહુ રાજસ ગુણો મેળવે છે; અને તે પ્રાપ્ત થયા પછી તેમાં તામસ ગુણો વધુ પ્રમાણમાં પ્રવેશે છે.
Word by Word
लोभात्from greed
लोभात्:
Apadana
TypeNoun
Rootलोभ
FormMasculine, Ablative, Singular
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
जायतेis born/arises
जायते:
TypeVerb
Rootजन्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
तृष्णाcraving/thirst
तृष्णा:
Karta
TypeNoun
Rootतृष्णा
FormFeminine, Nominative, Singular
ततःtherefrom/then
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
चिन्ताanxiety/worry
चिन्ता:
Karta
TypeNoun
Rootचिन्ता
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रवर्ततेarises/sets in
प्रवर्तते:
TypeVerb
Rootप्र+वृत्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
सःhe/that person
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
लिप्यमानःbeing smeared/tainted; getting attached
लिप्यमानः:
TypeVerb
Rootलिप्
FormPresent passive participle (शानच्/मान), Masculine, Nominative, Singular
लभतेobtains
लभते:
TypeVerb
Rootलभ्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
भूयिष्ठम्in greater measure/mostly
भूयिष्ठम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभूयिष्ठ
FormNeuter, Accusative, Singular
राजसान्rajasic
राजसान्:
Karma
TypeAdjective
Rootराजस
FormMasculine, Accusative, Plural
गुणान्qualities
गुणान्:
Karma
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Accusative, Plural
तत्in that/therein (i.e., in their attainment)
तत्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Locative, Singular
अवाप्तौupon attainment
अवाप्तौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअवाप्ति
FormFeminine, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
लभतेobtains
लभते:
TypeVerb
Rootलभ्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
भूयिष्ठम्in greater measure/mostly
भूयिष्ठम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभूयिष्ठ
FormNeuter, Accusative, Singular
तमसान्tamasic
तमसान्:
Karma
TypeAdjective
Rootतमस
FormMasculine, Accusative, Plural
गुणान्qualities
गुणान्:
Karma
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Accusative, Plural
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes