Shloka 236
Dehānta (Cyavana) and Upapatti: Kāśyapa’s Questions and the Siddha’s Account of Death, Pain, and Karmic Re-embodiment
ब्रह्मणा सम्परित्यक्तो मृत इत्युच्यते नरै: । इस प्रकार जब जीव शरीरका त्याग करता है
brahmaṇā samparityakto mṛta ity ucyate naraiḥ |
જ્યારે બ્રહ્મ (જીવન-તત્ત્વ) દેહને સંપૂર્ણ રીતે પરિત્યાગ કરે છે, ત્યારે લોકો તેને ‘મૃત’ કહે છે. કારણ કે જીવ દેહ છોડે ત્યારે દેહ નિશ્વાસવિહોણો દેખાય છે; તેમાં ઉષ્મા, શ્વાસ-પ્રશ્વાસ, તેજ અને ચેતના કશું જ રહેતું નથી. આ રીતે આત્માથી પરિત્યક્ત દેહને જ લોક ‘મૃત’ કહે છે.
सिद्ध उवाच
Educational Q&A
Death is defined not merely as physical stillness but as the departure of the indwelling self/life-principle: when consciousness, warmth, breath, and radiance cease because the jīva is gone, the body is called ‘dead.’
A Siddha instructs by explaining how people recognize death: the body, once the jīva departs, becomes breathless and devoid of heat and awareness, and is therefore designated as a corpse.